Khi lựa chọn một món đồ nội thất, chúng ta thường bắt đầu từ hình dáng, màu sắc, chất liệu và cách món đồ ấy phù hợp với tổng thể không gian. Nhưng khi nhu cầu sống ngày càng được quan tâm sâu sắc hơn, câu chuyện về nội thất dường như không còn dừng lại ở những gì có thể nhìn thấy. Chúng ta bắt đầu đặt câu hỏi về nguồn gốc của vật liệu, cách chúng được tạo ra, giá trị chúng mang theo và điều gì sẽ còn lại sau nhiều năm sử dụng. Bởi một món đồ không chỉ hiện diện trong ngôi nhà, mà còn gắn bó với những thói quen, trải nghiệm và lựa chọn của người sống trong đó.
Nguồn gốc của vật liệu và những giá trị phía sau
Trong kiến trúc, vật liệu không đơn thuần là thành phần cấu tạo nên một công trình. Mỗi loại vật liệu đều có nguồn gốc, đặc tính và cách biến đổi riêng theo thời gian. Gỗ, đá, kim loại hay những vật liệu được tái sử dụng đều mang theo những câu chuyện khác nhau về quá trình hình thành và cách con người sử dụng chúng.
Một bề mặt gỗ mới có vẻ đẹp của sự nguyên vẹn, trong khi gỗ đã trải qua nhiều năm sử dụng có thể lưu giữ những đường vân đậm màu, dấu đinh hay những vết xước không thể lặp lại. Những dấu vết ấy không nhất thiết làm giảm giá trị của vật liệu. Khi được xử lý và sử dụng phù hợp, chúng có thể trở thành một phần tạo nên đặc tính riêng của món đồ. Điều đáng quan tâm không chỉ là vật liệu trông như thế nào, mà còn là nó đã đi qua những gì và có thể tiếp tục được sử dụng ra sao trong đời sống hiện tại.
Khi vật liệu cũ tiếp tục một vòng đời mới
Gỗ tái sinh là một cách tiếp cận đáng chú ý trong câu chuyện về vật liệu và tính bền vững. Thay vì chỉ sử dụng nguồn gỗ mới, những vật liệu từ nhà cũ, ghe thuyền hay các công trình đã qua sử dụng có thể được thu hồi, chọn lọc và gia công để tiếp tục phục vụ những mục đích khác.
Tại miền Tây Nam Bộ, ghe thuyền từng gắn liền với việc đi lại, vận chuyển hàng hóa và sinh kế của nhiều gia đình. Khi những con thuyền không còn được sử dụng, phần gỗ còn phù hợp có thể được tháo dỡ, xử lý và đưa vào một vòng đời mới. Những dấu đinh, vết xước, biến đổi màu sắc hay sự không đồng đều trên bề mặt là những đặc điểm hình thành trong quá trình sử dụng trước đó. Qua bàn tay người thợ, vật liệu ấy được lựa chọn và chuyển hóa thành bàn, ghế, tủ hay những món đồ nội thất tiếp tục hiện diện trong các không gian sống hôm nay.
Việc tái sử dụng gỗ không có nghĩa là giữ nguyên mọi thứ mà không cần xử lý. Vật liệu cần được kiểm tra, làm sạch, gia công và hoàn thiện phù hợp với mục đích sử dụng. Giá trị của gỗ tái sinh vì thế không chỉ nằm ở tuổi đời, mà còn ở khả năng tiếp tục sử dụng, ở kỹ thuật xử lý và cách người thợ biến những vật liệu không đồng nhất thành một sản phẩm có công năng và hình thức riêng. Đây cũng là một cách kéo dài vòng đời vật liệu, đồng thời hạn chế nhu cầu sử dụng thêm nguyên liệu mới.
Lựa chọn vật liệu cũng là lựa chọn những giá trị muốn giữ lại
Tại An, gỗ tái sinh không chỉ là một lựa chọn về chất liệu, mà còn là cách tiếp cận với những gì đã tồn tại. Từ gỗ của những con thuyền cũ, qua quá trình chọn lọc và gia công thủ công, mỗi món đồ được tạo nên với sự chú ý đến đặc tính riêng của vật liệu. Những dấu vết cũ không nhất thiết phải bị xóa bỏ hoàn toàn, mà có thể được giữ lại như một phần tạo nên bản sắc của sản phẩm.
Tuy nhiên, An hiểu rằng mỗi khách hàng có một cách sống và cảm nhận khác nhau. Có người quan tâm đến câu chuyện phía sau vật liệu, có người chú trọng công năng, tỷ lệ hay sự hài hòa với kiến trúc tổng thể. Vì vậy, việc thiết kế không chỉ bắt đầu từ một hình thức có sẵn, mà còn từ quá trình lắng nghe mong muốn, nhu cầu và trải nghiệm mà khách hàng hướng đến. Từ đó, vật liệu và thiết kế được cân nhắc để cùng tạo nên một không gian phù hợp với người sống trong đó.
Sau cùng, câu hỏi “Chúng ta đang lựa chọn điều gì cho không gian sống?” có lẽ không chỉ liên quan đến việc chọn một chiếc bàn, một chiếc ghế hay một loại gỗ. Đó còn là cách chúng ta nhìn nhận giá trị của vật liệu, cân nhắc những gì cần thiết và quyết định điều gì sẽ đồng hành cùng mình trong nhiều năm tới. Bởi một không gian sống có chiều sâu không nhất thiết phải được tạo nên từ những thứ mới nhất, mà có thể bắt đầu từ việc hiểu rõ nguồn gốc, trân trọng giá trị và lựa chọn có chủ đích những gì hiện diện trong đó.
